Xã hội với nhiều áp lực: nhịp sống, công việc, và quá tải thông tin,.. biến sức khỏe tinh thần trở thành mối quan tâm hàng đầu. Con người hiện đại ngày càng dễ căng thẳng, lo âu,… đã khiến vấn đề trầm cảm ngày một phổ biến dù không có thay đổi lớn về mặt thể chất. Bối cảnh đó, Yoga với sức khỏe tinh thần nổi lên như một giải pháp toàn diện và sâu sắc với khả năng tác động đến tâm trí, cảm xúc và hệ thần kinh. Thông qua đó thiết lập trạng thái cân bằng đồng thời nuôi dưỡng tâm trí một cách bền vững.

Yoga với sức khỏe tinh thần

Là một trong những phương pháp luyện tập Yoga, Yoga với sức khỏe tinh thần được hiểu là cách tiếp cận với Yoga hoàn toàn mới, phương pháp này không đặt trọng tâm luyện tập vào hình thể hay thành tích lên tư thế mà nó tập trung chủ yếu vào mối liên hệ giữa cơ thể – hơi thở – tâm trí.

Sự kết hợp nhiều yếu tố

Thông qua việc áp dụng và kết hợp đồng thời các phần: tư thế (asana), kỹ thuật thở (pranayama) và trạng thái thư giãn chánh niệm,… Từ sự kết hợp đó khiến Yoga có khả năng giúp người tập điều hòa hoạt động của hệ thần kinh, giúp hỗ trợ cân bằng cảm xúc.

Khác biệt so với những phương pháp luyện tập khác

Không giống như các phương pháp can thiệp chỉ mang tính đối phó ngắn hạn, yoga tiếp cận sức khỏe tinh thần ngay từ gốc rễ, thông qua luyện tập nó giúp con người học cách lắng nghe cơ thể, nhận diện cảm xúc và điều chỉnh phản ứng của mình trước những tác động từ bên ngoài.

Yoga tác động đến não bộ và cảm xúc bằng cách nào?

Để có thể hiểu được tại sao yoga có sự ảnh hưởng sâu đến sức khỏe tinh thần, trước hết, chúng ta cần nhìn vào những thay đổi sinh hóa và thần kinh nào đã diễn ra trong quá trình thực hành.

Yoga thúc đẩy sản sinh “Hormone hạnh phúc”

Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng việc thực hành yoga đều đặn sẽ giúp kích thích tăng sinh các loại serotonin, dopamine và endorphin – những hóc môn có tác dụng dẫn truyền thần kinh và đóng vai trò quan trọng trong việc tạo cảm giác bình an, thư giãn và hạnh phúc.

Điển hình, ở những người mắc trầm cảm hoặc lo âu kéo dài, chỉ số serotonin thường ở mức thấp, và đáng mừng là tập yoga có khả khả năng giúp hỗ trợ bù đắp sự thiếu hụt này một cách tự nhiên, không xâm lấn.

Điều hòa hệ thần kinh một cách chủ động

Yoga tác động trực tiếp đến sự cân bằng giữa hệ thần kinh giao cảm (khu vực liên quan đến căng thẳng, phản ứng “chiến hay chạy”) và hệ thần kinh phó giao cảm (liên quan đến thư giãn và phục hồi). Những bài tập nhẹ nhàng, kết hợp hơi thở chậm và sâu trong Yoga sẽ giúp kích hoạt phó giao cảm, từ đó làm dịu tâm trí, giảm nhịp tim, hạ mức cortisol (hóc môn gây stress).

Và cũng nhờ vào chính cơ chế này đã khiến yoga được xem như một phương pháp hỗ trợ hiệu quả cho những người thường xuyên lo âu, mất ngủ hoặc liên quan đến vấn đề căng thẳng mãn tính.

Yoga và khả năng giải phóng cảm xúc bị dồn nén

Thêm một khía cạnh đặc biệt của yoga với sức khỏe tinh thần là khả năng tác động đến những vùng cảm xúc bị “lưu trữ” trong cơ thể. Theo nhiều tài liệu nghiên cứu y học và kinh nghiệm thực hành lâu năm từ các chuyên gia, cơ thể không chỉ có khả ghi nhớ chấn thương thể chất mà còn lưu giữ cả những trải nghiệm cảm xúc chưa được xử lý.

Mối lên quan giữa cảm xúc & sự căng cứng của cơ thể

Những trạng thái tiêu cực như giận dữ, sợ hãi, tội lỗi hay buồn bã kéo dài thường biểu hiện rõ ràng thành sự căng cứng ở các vùng như vai, cổ, ngực và hông. Và lúc này, yoga sẽ là cách lành tính giúp các nhóm cơ này được kéo giãn và thả lỏng một cách an toàn. Và chính lúc này, những cảm xúc bị kìm nén cũng có cơ hội được “giải phóng”.

Hiện tượng giải phóng cảm xúc trong yoga

Đôi khi trong Yoga, trường hợp người tập cảm thấy muốn khóc, xúc động mạnh hoặc trải qua những làn sóng cảm xúc trong lúc tập hoặc khi nằm thư giãn cuối buổi (Savasana) là điều rất bình thường. Đây không phải là dấu hiệu tiêu cực, mà đây được xem như quá trình tâm trí cho phép những cảm xúc bị dồn nén trồi lên bề mặt để từ đó chúng được nhìn nhận và chữa lành.

Những người thực hành lâu năm thường nhận định ví von rằng: Nước mắt rơi trong lúc tập yoga giống như việc trái tim được “rửa sạch”. Sau quá trình gột rửa đó, điều quan trọng là tâm trí cần được tiếp tục nuôi dưỡng sự tự chăm sóc và lòng trắc ẩn với chính mình.

Vai trò của hơi thở trong việc ổn định tâm trí

Trong yoga, hơi thở không chỉ là một chức năng sinh lý, mà đó là cầu nối trực tiếp giữa cơ thể và tâm trí người tập. Đây cũng chính là lý do mà trong mọi buổi tập Yoga,  pranayama luôn giữ vai trò cốt lõi đối với sức khỏe tinh thần. Vai trò này được biểu hiện thông qua:

Sự kiểm soát năng lượng

Việc thực hành điều khiển hơi thở dài, sâu và đều sẽ giúp điều hòa dòng năng lượng sống (prana) trong cơ thể. Khi prana được lưu thông hài hòa, tâm trí dần trở nên ổn định hơn, từ đó giúp giảm bớt sự xao động và các phản ứng thái quá.

Thay đổi trạng thái cảm xúc thông qua nhịp thở

Chỉ cần một chút thay đổi nhỏ trong nhịp thở, trạng thái tâm lý cũng có thể thay đổi theo. Một số kỹ thuật thở trong yoga phổ biến như Dirga Pranayama (thở ba phần) giúp làm dịu hệ thần kinh, mang lại cảm giác an toàn và cho phép giải phóng cảm xúc từ tầng sâu của cơ thể.

Trong Yoga, hơi thở được xem là công cụ đơn giản nhưng rất hiệu quả để người tập tự điều chỉnh cảm xúc trong cuộc sống hằng ngày.

Yoga – Chánh niệm & sự hài lòng với cuộc sống

Một lợi ích dài hạn và bền vững của yoga với sức khỏe tinh thần nằm ở việc rèn luyện chánh niệm – khả năng hiện diện trọn vẹn với những gì đang diễn ra, không phán xét.

Nâng cao khả năng tự nhận thức

Thông qua việc thực hành và quan sát hơi thở, cảm giác cơ thể và dòng suy nghĩ, Yoga sẽ giúp người tập nhận diện rõ hơn các khuôn mẫu cảm xúc và phản ứng của mình. Sự nhận biết này là những bước đầu tiên và vô cùng quan trọng để thay đổi, giúp con người không còn bị cuốn theo những suy nghĩ tiêu cực một cách vô thức.

Gia tăng sự hài lòng và chất lượng sống

Dựa trên các nghiên cứu thực nghiệm, đặc biệt trên nhóm người trẻ đã chỉ ra rằng: việc thực hành yoga đều đặn giúp cải thiện đáng kể mức độ hài lòng với cuộc sống. Khi tâm trí bình an hơn, con người có xu hướng đưa ra những quyết định tỉnh táo, cân bằng và có trách nhiệm hơn – điều này không chỉ tốt với chính bản thân mà còn là điều tích cực đối với môi trường sống và cộng đồng.

Xem thêm: Chánh niệm là gì?

Những lưu ý khi tiếp cận yoga cho sức khỏe tinh thần

Dù rằng Yoga được đánh giá là phương pháp luyện tập mang lại nhiều lợi ích cho Thân – Tâm. Nhưng có một điều là chúng ta cần nhìn nhận yoga như một phần của lối sống lành mạnh tổng thể, chứ không phải “liều thuốc vạn năng”. Cụ thể đối với các trường hợp trầm cảm nặng hoặc rối loạn tâm lý nghiêm trọng, yoga chỉ nên được xem và ứng dụng như một phương pháp hỗ trợ và kết hợp cùng chế độ dinh dưỡng khoa học, nghỉ ngơi hợp lý dưới phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên môn.

Lựa chọn hình thức yoga phù hợp hay giáo viên có nền tảng hiểu biết về cơ thể và hệ thần kinh cũng chiếm một phần rất quan trọng trong quá trình thực hành an toàn và hiệu quả mà bạn nên lưu ý.

Yoga – Hành trình chăm sóc tâm trí dài hạn

Yoga với sức khỏe tinh thần không phải là giải pháp tức thời cho mọi vấn đề cảm xúc, hãy xem đây là một hành trình dài hạn để con người xây dựng mối quan hệ lành mạnh với chính mình. Thông qua yoga, bạn lắng nghe cơ thể, điều hòa hơi thở và nuôi dưỡng chánh niệm đồng thời mở ra không gian, nơi để tâm trí được nghỉ ngơi, cảm xúc được chữa lành và để cuộc sống trở nên hài hòa hơn.

Khi những muộn phiền được gột rửa, điều tốt đẹp nhất chúng ta có thể làm chính là rót đầy sự yêu thương và tự chăm sóc trở lại vào tâm hồn mình – một cách chậm rãi, tỉnh thức và bền vững.

Nếu bạn chưa có nơi để trở về, Học viện Yoga Quốc tế TPY hi vọng sẽ trở thành nơi bạn trở về. Đăng ký tham gia Lớp Yoga Thực Hành TPY