Nhắc đến yoga, người ta thường nghĩ ngay đến các tư thế uốn dẻo hay các bài tập thể chất. Tuy nhiên, nếu đứng ở tầng sâu hơn để nhìn nhận, yoga là một bể rộng lớn những hệ thống triết lý giúp con người hiểu & làm chủ tâm trí. Và trong nền tảng đó, Maharishi Patanjali được biết đến với vai trò người hệ thống hóa đồng thời đặt những nền móng đầu tiên cho nền tảng yoga ngày nay. Hệ thống kiến thức này không dừng ở lý thuyết mà xa hơn, nó vạch ra một lộ trình rõ ràng đưa con người đạt đến sự cân bằng & bình an nội tại.
Maharishi Patanjali là ai?
Maharishi Patanjali là tên một hiền triết thời Ấn Độ cổ đại, theo điển tích, ông được cho là sống vào khoảng từ thế kỷ II TCN đến thế kỷ thứ IV SCN. Ông nổi tiếng trong việc tổng hợp và hệ thống hóa tri thức yoga trong tác phẩm kinh điển Yoga Sutras of Patanjalinền tảng cho triết lý yoga hiện đại.
Cho dù là trước đây hay cho đến thời điểm hiện tại, tác phẩm này vẫn đã và đang được xem như “kim chỉ nam” cho việc thực hành yoga, nó giúp lý giải cách tâm trí vận hành hay cách con người vượt qua khổ đau để hướng đến trạng thái ổn định bên trong.
Yoga Sutras là gì? Tầm quan trọng trong thực hành yoga?
Yoga Sutras of Patanjali là hệ thống gồm 196 câu kinh ngắn gọn nhưng cô đọng toàn bộ triết lý yoga. Đi ngược lại với những suy nghĩ phổ biến mà nhiều người vẫn nghĩ, nội dung của Yoga Sutras xây dựng lại không tập trung nhiều vào tư thế mà nội dung lại đi sâu nhấn mạnh vào việc con người làm chủ tâm trí.
Theo Patanjali định nghĩa: “Yoga là sự dừng lại của những dao động trong tâm trí.”
Chính những điều này đã chỉ ra rằng, thực chất việc tập luyện yoga hoàn hảo không phải là việc bạn có thể kéo giãn cơ thể tốt đến đâu, mà là khả năng bạn duy trì sự ổn định được bên trong như thế nào. Đây cũng là điểm khác biệt giữa yoga như một bài tập và yoga như một con đường phát triển tâm trí.
Ashtanga Yoga là gì? 8 nhánh của yoga theo Patanjali
Để có thể giúp cho con người đi được từ bên ngoài vào bên trong, Maharishi Patanjali đã xây dựng nên một hệ thống rõ ràng mang tên Ashtanga Yoga, còn được gọi là con đường gồm 8 nhánh phát triển toàn diện. Hệ thống triết lý này không tách rời từng phần, mà thay vào đó nó liên kết chặt chẽ với nhau và tạo thành một hành trình chuyển hóa từ hành vi bên ngoài đến những nhận thức bên trong. 8 nhánh đó bao gồm:
Yama – Cách mà bạn sống với thế giới
Yama (Giới) là bao gồm những nguyên tắc sống và giao tiếp với mọi người như: không bạo lực, trung thực, không tham lam,.. những giới này sẽ giúp bạn xây dựng một nền tảng đạo đức đồng thời xây dựng sự hài hòa trong các mối quan hệ.
Niyama – Cách mà bạn sống với chính mình
Niyama (Luật) là bao gồm kỷ luật cá nhân, tự quan sát và sự hài lòng. Đây được xem là điểm bắt đầu của sự chuyển hóa nội tâm.
Asana – Sự ổn định của cơ thể
Asana không chỉ là các tư thế thể chất, mà đó còn là cách bạn xây dựng một cơ thể ổn định & vững vàng để làm tiền đề vững chắc cho việc quan sát bên trong.
Một khi cơ thể đủ vững, tâm trí thoải mái, bạn có thể ngồi lâu hơn, thở sâu hơn và giảm bớt những xao động đến từ sự khó chịu vật lý. Asana không nhằm đến việc biểu diễn hay phải đạt độ khó, cao mà đơn giản là nền tảng giúp cơ thể trở thành “điểm tựa” cho sự tĩnh lặng.
Pranayama – Hơi thở
Pranayama được xem là nghệ thuật điều chỉnh và làm chủ hơi thở. Đây chính là yếu tố giúp kết nối trực tiếp giữa cơ thể và tâm trí. Khi hơi thở trở nên chậm và đều, hệ thần kinh cũng dần ổn định, giúp tâm trí bớt dao động. Thông qua quan sát và điều chỉnh hơi thở, bạn không chỉ cải thiện năng lượng trong cơ thể mà còn học cách kiểm soát trạng thái bên trong một cách tinh tế và hiệu quả.
Pratyahara – Thu rút giác quan
Giai đoạn bạn bắt đầu giảm bớt sự phụ thuộc của cơ thể vào các kích thích từ bên ngoài để hướng sự chú ý vào bên trong. Thay vì bị cuốn theo âm thanh, hình ảnh hay cảm giác xung quanh, bạn học cách “rút” các giác quan lại để giữ tâm trí ở trạng thái ổn định hơn.
Dharana – Tập trung
Dharana là giai đoạn bạn bắt đầu rèn luyện khả năng giữ tâm trí ở một điểm duy nhất, như hơi thở, một đối tượng hoặc một cảm nhận trong cơ thể.
Trong Dharana, sự phân tâm vẫn còn xuất hiện, nhưng điều quan trọng hơn là bạn nhận ra và nhẹ nhàng đưa sự chú ý quay lại. Qua quá trình lặp lại này, tâm trí dần trở nên ổn định hơn, khả năng tập trung được củng cố và bạn bắt đầu làm chủ sự chú ý của mình thay vì bị nó chi phối.
Dhyana – Thiền định
Khi sự tập trung được duy trì liên tục và ít bị gián đoạn, Dharana dần chuyển sang Dhyana. Dhyana là trạng thái mà sự chú ý trở nên liền mạch, bạn cũng không còn cần nỗ lực để giữ. Tâm trí lúc này không còn bị kéo đi bởi những suy nghĩ rời rạc, mà bắt đầu đi vào một dòng chảy tĩnh lặng và sâu sắc hơn.
Samadhi – Hợp nhất
Samadhi được xem là trạng thái cao nhất, khi ranh giới giữa người quan sát và đối tượng quan sát dần biến mất. Bạn không còn cảm giác “đang tập trung” hay “đang thiền”, mà chỉ còn lại sự hiện diện thuần túy.
Đây là trạng thái mang lại sự bình an sâu sắc, sự rõ ràng trong nhận thức và cảm giác hòa hợp với chính mình. Samadhi không đạt được bằng nỗ lực, mà là kết quả tự nhiên khi tâm trí hoàn toàn ổn định và tĩnh lặng.
Abhyasa & Vairagya – Cốt lõi của kỷ luật trong yoga
Bên cạnh hệ thống 8 nhánh yoga – Ashtanga Yoga, Yoga Sutras của Maharishi Patanjali còn nhấn mạnh hai nguyên tắc cốt lõi để quyết định sự tiến bộ thực sự trong yoga. Điểm đặc biệt ở 2 yếu tố này là nó không nằm ở kỹ thuật hay mức độ khó của tư thế, mà nó nằm ở cách bạn duy trì việc thực hành và thái độ bạn mang theo trong suốt hành trình đó, bao gồm:
Abhyasa – Thực hành đều đặn
Abhyasa là sự cam kết quay lại với việc thực hành một cách đều đặn, lâu dài và không bị gián đoạn. Đây không phải là việc tập thật nhiều trong một thời gian ngắn, mà là khả năng duy trì sự liên tục – duy trì ngay cả khi bạn không có động lực.
Lợi ích thông qua Abhyasa, bạn sẽ dần xây dựng được nền tảng ổn định cho cả cơ thể và tâm trí, nơi sự tiến bộ đến từ sự lặp lại có ý thức hơn là nỗ lực nhất thời.
Vairagya – Buông bỏ
Vairagya là khả năng buông bỏ sự bám chấp vào kết quả, kỳ vọng hay cảm xúc trong quá trình thực hành. Buông bỏ được hiểu là bạn vẫn nỗ lực, nhưng nỗ lực đó không để bản thân bị ràng buộc bởi việc “phải đạt được điều gì đó”. Chính điều này sẽ giúp tâm trí trở nên nhẹ nhàng hơn, giảm áp lực và tránh việc để tâm trí rơi vào trạng thái so sánh hoặc thất vọng. Vairagya không giảm đi sự cố gắng, nó giúp sự cố gắng trở nên cân bằng và bền vững hơn.
Sự cân bằng giữa 2 yếu tố Abhyasa & Vairagya
Mang tên “Kỷ luật” nhưng không đè nặng áp lực, Gọi tên là “Nỗ lực” nhưng không gây sự căng thẳng. Đây chính là cốt lõi của một hành trình yoga bền vững.
Ảnh hưởng của Patanjali đến yoga hiện đại
Ngày nay, yoga đã và đang được phổ biến rộng rãi và thường được tiếp cận như một hình thức luyện tập thể chất. Tuy nhiên, nếu việc tập luyện yoga thiếu đi nền tảng triết lý từ Maharishi Patanjali, việc thực hành rất dễ trở nên hời hợt và dần mất đi bản chất cốt lõi.
Khi không có nền tảng triết lý
Triết lý tạo nên chiều sâu, khi tập luyện không có chiều sâu, người tập thường bị cuốn vào những yếu tố bên ngoài như hình thức, thành tích hay sự so sánh và việc này dễ khiến hành trình yoga đi vào trạng thái chạy theo tư thế, so sánh với người khác hoặc dần đánh mất sự kết nối với chính cơ thể và nội tâm của mình.
Khi ứng dụng nền tảng triết lý vào thực hành
Một khi đã hiểu và ứng dụng nền tảng từ Patanjali, yoga sẽ không đơn thuần là việc “làm tốt một tư thế”, mà nó trở thành một quá trình trải nghiệm sâu sắc. Bạn bắt đầu tập trung nhiều hơn vào cảm nhận bên trong, tôn trọng giới hạn của cơ thể và phát triển theo một nhịp độ bền vững, phù hợp với chính mình.
Vì sao người tập yoga nên hiểu Patanjali?
Thực tế, các triết lý yoga của Maharishi Patanjali không chỉ dành cho những người làm nghề huấn luyện viên mà nó được xem là cần thiết với bất kỳ ai đang muốn đi xa hơn trong yoga. Việc hiểu đúng nền tảng triết lý sẽ giúp hành trình luyện tập của bạn:
- Để bạn không bị lạc hướng trong quá trình tập luyện
- Để bạn xây dựng được tính kỷ luật một cách tự nhiên
- Bạn dần hiểu rõ hơn về chính mình
- Cuối cùng là kết nối sâu hơn với hành trình cá nhân
Khi triết lý yoga trở thành trải nghiệm thực tế
Ở một giai đoạn nhất định, người tập yoga sẽ nhận ra rằng việc “tập đúng” về mặt kỹ thuật không còn đủ đáp ứng nhu cầu, mà điều quan trọng hơn là “hiểu đúng” bản chất của sự thực hành. Và khi đó, mỗi động tác, mỗi hơi thở không chỉ là sự lặp lại, mà trở thành một trải nghiệm có ý thức và chiều sâu.
Đây cũng là lý do mà các chương trình đào tạo chuyên sâu về yoga hiện nay không chỉ dừng lại ở việc hướng dẫn tư thế, mà đi sâu vào nền tảng triết lý – nơi giúp người học hiểu cách cơ thể và tâm trí vận hành như một thể thống nhất.
Chương trình đào tạo HLV Hatha Yoga tại TPY
Tại TPY Academy, các chương trình giảng dạy và đào tạo HLV luôn được xây dựng dựa trên triết lý cổ điển, các triết lý này không chỉ giúp học viên nắm vững kỹ thuật thực hành và giảng dạy mà sâu xa hơn, nó còn giúp học viên:
- Hiểu sâu về Yoga Sutras of Patanjali
- Biết cách ứng dụng triết lý vào thực hành hằng ngày
- Phát triển kỷ luật và chánh niệm một cách bền vững
Khi nền tảng này được thiết lập, yoga không còn là một hoạt động riêng lẻ trên thảm tập, mà dần trở thành một phần trong cách bạn sống, làm việc và đối diện với cuộc sống mỗi ngày.
Kết luận
Maharishi Patanjali không chỉ là một hiền triết trong lịch sử cổ đại, mà ông được xem là người đặt nền móng cho cách chúng ta hiểu về yoga ngay ở thời hiện đại. Những gì ông để lại không nằm ở hình thức bên ngoài, mà ở cách con người:
- Hiểu tâm trí
- Xây dựng kỷ luật
- Giúp họ tìm về sự bình an nội tại
Chính điều này đã và đang từng ngày truyền bá các triết lý của ông mà vẫn giữ nguyên giá trị, bất chấp thời gian. Hi vọng những thông tin mà Học viện Yoga Quốc tế TPY gửi đến sẽ giúp bạn hiểu thêm về triết lý yoga.
