Cuộc sống hiện đại khiến cảm xúc thường đến rất nhanh. Trước công việc, quan hệ và nhịp sống liên tục, nhiều người luôn đặt mình trong trạng thái sẵn sàng phản ứng thay vì nhận biết. Bạn dễ cáu gắt, căng thẳng và bị cuốn theo những suy nghĩ tiêu cực. Hầu hết, mọi người chọn “kiểm soát cảm xúc” thông qua kìm nén và né tránh mà không biết đó chỉ là tạm thời và đôi khi còn nghiêm trọng hơn. Giữa lúc đó, yoga xuất hiện, Yoga và khả năng kiểm soát cảm xúc lại khác biệt khi đi theo hướng khác hướng đến sự bền vững.
Yoga và khả năng kiểm soát cảm xúc là gì?
Nhiều người nghĩ khả năng kiểm soát cảm xúc là một cái gì đó chuyên sâu hay dành cho những người có học thức sâu rộng. Thực chất, khả năng kiểm soát cảm xúc giống như một kỹ năng và kiểm soát không có nghĩa là bạn sẽ không còn cảm xúc tiêu cực, mà là để bạn không bị những cảm xúc đó chi phối quá nhiều.
Yoga và khả năng kiểm soát cảm xúc cũng xuất phát từ nguyên lý đó, trong yoga, việc kiểm soát sẽ bắt đầu từ những việc nhỏ nhất mà bạn có thể nhận ra, như:
- Việc một luồng cảm xúc đang dần xuất hiện bên trong tâm trí
- Hay việc cơ thể chúng ta phản ứng như thế nào trước những tác động
- và việc hơi thở có những thay đổi ra sao
Một khi bạn đã có đủ sự nhận biết về chúng, bạn sẽ không còn có những phản ứng một cách vô thức và thay vào đó, bạn có một khoảng dừng đủ để lựa chọn cách phản ứng phù hợp hơn. Đây là điểm cốt lõi mà yoga tác động đến cảm xúc.
Cách mà yoga giúp kiểm soát cảm xúc hiệu quả
Là một bộ môn luyện tập, lợi ích của yoga không quá thần thánh nhưng cũng đủ hiệu quả nếu bạn cần một giải pháp. Quan trọng hơn, Yoga lại không tác động trực tiếp vào cảm xúc như những phương pháp trị liệu mà nó đi qua hai yếu tố nền tảng nhất, đó là cơ thể và hơi thở. Khi cơ thể căng thẳng, cảm xúc thường trở nên tiêu cực hơn. Khi hơi thở nông và gấp, tâm trí dễ mất kiểm soát.
Yoga giúp kiểm soát cảm xúc thông qua việc:
- Xây dựng những chuyển động chậm
- Giúp hít thở sâu
- Và duy trì sự chú ý
Thông qua đó, yoga giúp hệ thần kinh chuyển từ trạng thái căng thẳng sang trạng thái ổn định và khi hệ thần kinh ổn định, cảm xúc cũng tự nhiên được điều hòa.
Yoga tập trung vào hơi thở – Cầu nối cơ thể & cảm xúc
Trong yoga, hơi thở không chỉ được xem là yếu tố sinh học, mà hơi thở còn là công cụ giúp điều chỉnh trạng thái tinh thần. Nhiều nghiên cứu cho thấy, hơi thở là thue phản ánh trạng thái cảm xúc rõ ràng nhất, ví dụ:
- Khi bạn giận dữ, lúc này hơi thở sẽ trở nên gấp và ngắn.
- Khi bạn lo lắng, hơi thở thường sẽ nông và thiếu đi sự ổn định.
Yoga tập trung vào hơi thở và khi bạn chủ động trong việc điều chỉnh đưa hơi thở chậm lại, sâu hơn và đều hơn,… Lúc này, cơ thể sẽ gửi một tín hiệu “an toàn” đến não bộ để từ đó, cảm xúc cũng dịu lại một cách tự nhiên mà không cần ức chế hay kìm nén.
Những thay đổi bạn có thể nhận thấy khi tập yoga đều đặn
Như đã nhắc đi nhắc lại rất nhiều trong mỗi bài viết. Hiệu quả của yoga không phải ngay lập tức mà đó là cả một hành trình. Khi duy trì thực hành yoga đều đặn, khả năng kiểm soát cảm xúc sẽ thay đổi dần theo hướng tích cực. Và đến một lúc nào đó, bạn sẽ nhận ra:
- Mình đã ít đi những đoạn trạng thái phản ứng bốc đồng hơn
- Bạn dễ bình tĩnh trong những tình huống áp lực
- Khả năng tập trung cũng cải thiện theo hướng tích cực hơn
- Bạn cũng ít bị cuốn theo suy nghĩ tiêu cực
Đây chính là những dấu hiệu cho thấy rằng bạn đang chuyển dịch từ trạng thái phản ứng sang nhận biết.
Kiểm soát cảm xúc nhưng không phải “kiểm soát”
Đến một giai đoạn nhất định, bạn sẽ nhận ra rằng mình đã không còn cần phải “cố gắng để kiểm soát” cảm xúc nữa. Bởi vì lúc này, bạn đã có thể:
- Tự mình nhận ra cảm xúc ngay khi nó vừa xuất hiện
- Không để tâm trí đồng nhất với cảm xúc tiêu cực đó
- Và bạn có thể để nó trôi qua mà không bị cuốn theo
Chính vì vậy, đây đã không phải là sự kiểm soát cảm xúc nữa mà đó là cách làm chủ cảm xúc của chính mình.
Vì sao dù tập yoga nhưng vẫn dễ mất kiểm soát cảm xúc?
Có lẽ một số người nhầm lẫn và không phải cứ tập yoga là sẽ kiểm soát được cảm xúc. Và nếu việc tập luyện chỉ đơn giản là dừng ở hình thức thì càng không. Hãy nghĩ lại xem, bạn có đang:
- Thực sự tập đúng bài, bạn có thực sự đặt chú ý của mình vào đó
- Bạn có chú trọng đến hơi thở hay bỏ qua
- Cuối cùng, bạn có duy trì đều đặn tập luyện hay chỉ tập khi hứng
Nếu đang nằm trong những trường hợp kể trên thì thực chất yoga vẫn chỉ tác động lên cơ thể chứ chưa chạm đến hệ thần kinh và trạng thái bên trong. Và khi đó cảm xúc vẫn sẽ dễ bị chi phối như cũ.
Đi sâu hơn vào thực hành yoga giúp kiểm soát cảm xúc
Yoga là một hướng đi tốt nhưng để yoga giúp kiểm soát cảm xúc thực sự, điều quan trọng không chỉ nằm ở việc “tập”, mà là ở việc “hiểu”. Đó là khi bạn:
- Hiểu cách mà hơi thở đã ảnh hưởng đến trạng thái cảm xúc
- Hiểu cách mà cơ thể chúng ta phản ứng với yếu tố stress
- Hiểu được cách chúng ta duy trì sự nhận biết
Tại TPY Academy, từ các lớp cộng đồng đến các chương trình đào tạo không chỉ dừng ở việc hướng dẫn bài tập, mà giúp học viên tiếp cận yoga như một hệ thống – nơi cơ thể, hơi thở và tâm trí được kết nối.
Khi có nền tảng này, khả năng kiểm soát cảm xúc không còn là mục tiêu, mà trở thành hệ quả tự nhiên của quá trình thực hành.
Kết luận
Yoga và khả năng kiểm soát cảm xúc không nằm ở việc bạn cố gắng “giữ bình tĩnh”, mà ở việc bạn hiểu rõ điều gì đang diễn ra bên trong mình. Khi bạn có đủ sự nhận biết, bạn không còn bị cảm xúc dẫn dắt. Và khi đó, sự bình tĩnh không còn là điều bạn phải cố gắng duy trì, mà trở thành trạng thái tự nhiên.
Hi vọng những chia sẻ này từ Học viện Yoga Quốc tế TPY sẽ giúp bạn có một góc nhìn rõ hơn về yoga cũng như những hướng đi mới trong tương lai.
