Đôi khi, đến một giai đoạn, con người tiến đến đỉnh cao kiến thức và không thiếu phương pháp để tự cải thiện mình. Lúc này, thứ duy nhất thiếu chỉ có thể là một khoảng dừng để cơ thể và tâm trí được ở lại đủ sâu. Trong Yoga & Thiền, trạng thái đó có một tên gọi rất nhẹ: “An trú”. Nó đến không ồn ào, không phô diễn,… nó cũng không đòi hỏi bạn phải thật nỗ lực. Đơn giản, nó là khoảnh khắc mà tâm được ở yên trong chính nó. Hãy cùng hiểu thêm về trạng thái an trú với TPY qua những chia sẻ dưới đây.
Dừng lại không phải trốn chạy! Dừng lại là để hơi thở được trở về nhịp tự nhiên, cơ thể không còn gồng, không phải thêm một vai trò nào nữa và cũng để tâm trí không tiếp tục tự ép mình phải “ổn”.
Trạng thái an trú là gì?
Thực chất, dưới góc nhìn trị liệu, an trú được đánh giá không phải là một suy nghĩ tích cực và đây cũng không phải là cách cố gắng giữ cho tâm không nghĩ gì. An trú hiểu đúng là khả năng tự mình ở lại trọn vẹn với tất cả những trải nghiệm đang diễn ra, ở lại mà không cố tìm cách thay đổi nó, né tránh nó hay phải làm cho nó “tốt hơn”.
Khi trạng thái an trú xuất hiện những phần trong một con người cũng sẽ phản ứng. Khi đó, hơi thở được phép thở theo nhịp của riêng, cơ thể cũng được phép là chính nó cho dù có đang mỏi, đang căng hay chưa được dễ chịu và tâm trí cũng thôi không còn bị kéo ngược về quá khứ hay phóng đến những điều trong tương lai. Lúc này, bạn có thể cảm nhận rằng: “Mọi thứ vẫn ở đó, chỉ là lúc này đã không còn chen lấn”.
Trạng thái an trú không phải một trạng thái cao siêu gì. Nó chỉ là trạng thái rất thật khi mà con người chọn cách đối mặt và thôi rời xa chính mình.
Lý do con người ngày càng khó an trú trong môi trường hiện đại?
Có thể thấy, trong thời điểm 10 năm trở lại đây, nhịp sống hiện đại đang vận hành trên một ngưỡng tốc độ, phản hồi và hiệu suất cực kỳ nhanh và gần như ngày một tăng gia tốc. Khi và càng bận rộn, con người càng cần được công nhận và rồi càng chịu được nhiều áp lực thì mặc định được xem là mạnh mẽ.
Giữa bối cảnh thực tế đó, đổi lại, cơ thể có thể phải ngồi yên hàng giờ trước màn hình nhưng hệ thần kinh thì lại hiếm khi được nghỉ. Thực chất, sự căng thẳng không bùng nổ ngay thành khủng hoảng, mà nó được tích lũy âm thầm qua từng ngày, điển hình là vai gáy luôn nặng, trong hơi thở nông và gấp, trong cảm giác lúc nào cũng phải làm thêm một điều gì đó.
Khi trạng thái căng trở thành “bình thường mới”, an trú dần biến mất mà ta không hề hay biết.
An trú trong Yoga không nằm ở tư thế
Giữa xã hội hỗn loạn, người ta tìm đến những bộ môn như Yoga với mong muốn cơ thể khỏe hơn, mềm hơn, tinh thần ổn định hơn. Thực chất nó chỉ đúng một phần, Yoga là một góc nhìn rất rộng, nếu Yoga chỉ dừng lại ở việc làm đúng tư thế, nó rất dễ trở thành một dạng vận động khác hay thậm chí là một nguồn áp lực mới cho cơ thể và tâm trí.
Nếu nói về trạng thái An trú trong Yoga, thực chất nó không nằm ở độ sâu của các tư thế (asana) mà nó nằm ở cách người tập đang ở trong tư thế đó như thế nào. Chỉ khi cơ thể không còn bị thúc ép, khi hơi thở không bị kiểm soát, và khi người tập không cố đạt tới một hình mẫu nào đó thì Yoga mới thực sự trở thành một không gian an toàn để quay về.
Lúc này, cơ thể thật sự cần không phải sửa chữa, mà là cần được lắng nghe.
An trú trong Thiền: Không làm gì nhưng cũng không rỗng
Thông thường, việc tiến vào trạng thái thiền định thường bị người ta hiểu nhầm là việc bạn ngồi yên và không suy nghĩ. Thế nhưng trong thực tế, trong trải nghiệm thực hành thiền sâu, thiền không hề loại bỏ việc suy nghĩ, thiền chỉ giúp người ta thay đổi mối quan hệ của chính ta với suy nghĩ.
Khi an trú trong thiền, việc phải suy nghĩ vẫn đến, cảm xúc vẫn xuất hiện, nhưng việc chúng xuất hiện lúc này đã không còn kéo ta đi xa. Thân và tâm ta lúc này được đặt trong cùng một không gian hiện diện, nơi người ngồi không cần trở thành “người thiền giỏi”, mà chỉ đơn giản là “ngồi”.
Và cũng trong chính trong sự giản dị đó, sự an trú cũng bắt đầu nảy sinh.
Có phải bạn đang thiếu trạng thái an trú?
Tất nhiên, đã là một khái niệm thì không phải ai cũng đủ sức để nhận ra mình đang rời xa trạng thái an trú, nhưng cơ thể thì luôn biết. Đó có thể là những cảm giác mệt mỏi dù không làm việc nặng, là việc khó ngồi yên kể cả khi nghỉ ngơi, là hơi thở nông và tâm trí luôn trong trạng thái “chưa xong”.
Đây không phải là điểm yếu cá nhân, mà là dấu hiệu của một hệ thần kinh đã làm việc quá lâu mà chưa từng được phục hồi đúng cách.
Trạng thái an trú trong việc điều hòa hệ thần kinh
Dưới góc nhìn Yoga trị liệu, an trú được xem là trạng thái có thể giúp hệ thần kinh chuyển từ phản ứng sang phục hồi. Một khi cơ thể cảm thấy an toàn thì nhịp tim cũng dần chậm lại, hơi thở sâu hơn và các quá trình tự điều chỉnh bắt đầu diễn ra. An trú không chữa lành thay cho cơ thể, nhưng nó tạo điều kiện để cơ thể tự chữa lành.
An trú không đến từ nỗ lực, mà từ sự cho phép
Một nghịch lý thường gặp là khi càng cố gắng tiến đến trạng thái an trú, con người càng khó đạt an trú. Trạng thái này thường không thể đạt được bằng ý chí, mà nó chỉ thật sự xuất hiện khi cơ thể được cho phép chậm lại, khi nhịp sống được hạ xuống và khi không còn áp lực phải đạt được điều gì.
Chính vì vậy, những bài thực hành chậm như Yin Yoga, thiền tĩnh hay ngồi bình yên không mục tiêu không phải là “ít làm”, mà là làm đúng điều cơ thể đang cần.
An trú trong đời sống thường ngày
Không chỉ gói gọn trong sự xuất hiện trên thảm tập. An trú có thể đến bất chợt và nhẹ nhàng, trong một ngụm nước được uống chậm, trong một bước đi có ý thức, hay trong khoảnh khắc ta cho phép mình không phản hồi ngay lập tức.
Có thể nói, An trú không yêu cầu bạn rời bỏ cuộc sống, mà nó mời gọi bạn ở lại sâu hơn với cuộc sống đang diễn ra.
An trú – Một cách, một khả năng quay về
Không ai an trú cả ngày, và thực chất cũng không cần như vậy. An trú chỉ là khả năng nhận ra khi mình đã đi quá xa, đã căng quá lâu, và đủ dịu dàng để quay về với hơi thở, với cảm giác, với chính mình.
Tại TPY Academy, trạng thái an trú không được xem là khái niệm để học xong, mà đó là một trải nghiệm được nuôi dưỡng qua không gian thực hành chậm, sâu và tôn trọng nhịp riêng của mỗi người.
Lời kết
Có thể bạn không cần thêm một phương pháp mới. Có thể điều bạn cần chỉ là một nơi đủ an toàn để dừng lại. An trú không hứa hẹn thay đổi cuộc đời, nhưng nó thay đổi cách ta ở trong cuộc đời này. Và đôi khi, chỉ vậy là đủ.
An trú không hứa hẹn thay đổi cuộc đời.
Nhưng nó thay đổi cách bạn ở trong cuộc đời này.
Học viện Yoga Quốc tế TPY hy vọng sẽ là nơi đưa bạn về với Trạng thái an trú trong mỗi con người!
