Nhiều người đến với yoga lúc cơ thể đã mỏi mệt, có thể vừa trải qua những giờ ngồi học kéo dài, những ngày làm việc căng thẳng,… và họ xem stress như trạng thái quen thuộc. Và Yoga được chọn như một cách “giãn ra” để tốt hơn. Bạn có thể hiểu là đôi khi việc lắng nghe cơ thể còn chưa hình thành, thì sự cố gắng đã đi trước. Hậu quả là không ít người tập yoga bị chấn thương mà không biết chấn thương lúc nào. Và rồi khi cơn đau cứ âm ỉ, người tập lại nghi ngờ chính phương pháp mình đang tập.
Thực ra cũng có cái đúng và sai và TPY ở đây để giúp bạn đến với Yoga trong sự tỉnh thức và hiện diện.
Yoga không gây chấn thương nhưng cách tập thì có
Yoga thường được nhắc đến như một phương pháp chữa lành. Thế nhưng trong thực tế, không ít người khi đến với yoga lại rơi vào tình trạng tập yoga bị chấn thương, thậm chí những chấn thương này cứ kéo dài và tái phát nhiều lần. Điều này dần dần khiến nhiều người hoang mang, nghi ngờ chính bộ môn mà họ tìm đến với mong muốn cải thiện sức khỏe.
Những bạn có biết rằng, sự thật là yoga bản chất của nó tự thân không gây hại. Chỉ có điều là những chấn thương sẽ xuất hiện khi cơ thể bạn bị đưa vào những trạng thái mà nó chưa sẵn sàng cho dù đó là bất cứ bộ môn nào chứ không chỉ Yoga. Những điều này cứ diễn ra trong khi người tập và đôi lúc cả những người đứng trên vai trò hướng dẫn nhưng nế chưa đủ hiểu biết về cấu trúc cơ thể, giới hạn sinh học và phản ứng của hệ thần kinh cũng không thể nào xử lý.
Vì sao ngày càng nhiều người tập yoga bị chấn thương?
Như đã nói, trong những năm gần đây, yoga dần trở thành một bộ môn phổ biến hơn bao giờ hết. Sự phổ biến này nhìn chung mang lại khá nhiều lợi ích, nhưng đồng thời nó cũng kéo theo những hệ quả âm thầm, tích cực và tiêu cực đều có:
Yoga dưới góc nhìn truyền thông
Yoga dưới góc nhìn truyền thông, nó được nhắc đến như một bộ môn mà ở đó cơ thể “càng giãn sâu càng tốt”. Trên truyền thông đã quá quen với yoga qua hình ảnh những tư thế uốn cong, ép dẻo, giữ lâu và chúng được xem như một thước đo tiến bộ, trong khi yếu tố an toàn và nền tảng lại ít khi được nhấn mạnh.
Hậu quả của nhịp sống nhộn nhịp
Nhịp sống ngày càng nhanh sẽ khiến nhiều người tiếp cận yoga với tâm thế muốn có kết quả sớm. Trong khi trên thực tế, cơ thể chưa kịp thích nghi, hậu quả là tâm trí đã thúc ép phải theo kịp lớp học, theo kịp người bên cạnh, theo kịp hình ảnh lý tưởng về một người tập yoga “đúng chuẩn”.
Stress tích lũy kéo dài
Một nguyên nhân ít được nhắc đến là stress tích lũy. Khi hệ thần kinh đang trong trạng thái căng thẳng kéo dài, cảm nhận đau của cơ thể bị sai lệch. Người tập dễ vượt quá giới hạn mà không nhận ra, cho đến khi chấn thương đã hình thành.
Những chấn thương thường gặp khi tập yoga
Không phải mọi cơn đau sau buổi tập đều được gọi là chấn thương. Thực tế, trên cơ thể sẽ có những vùng cơ thể đặc biệt dễ tổn thương nếu tập yoga sai cách. Những chấn thương cũng không phải cứ có vấn đề là đau ngay mà có thể là sự tích lũy âm ỉ, một số chấn thương thường thấy như:
Chấn thương cột sống
Đây là nhóm chấn thương phổ biến nhất. Các động tác thường liên quan đến việc gập, ưỡn, xoắn sâu… và nếu thực hiện khi cơ lõi yếu hoặc thiếu kiểm soát, có thể gây áp lực lớn lên đĩa đệm và các khớp liên đốt sống.
Đau cổ vai gáy
Việc dồn trọng lượng lên cổ trong các tư thế đảo ngược hoặc giữ cổ trong trạng thái căng kéo kéo dài dễ dẫn đến co thắt cơ, chèn ép thần kinh.
Chấn thương khớp gối
Gối là khớp bản lề, không sinh ra để xoắn. Nhiều tư thế yoga nếu không được điều chỉnh phù hợp có thể gây tổn thương dây chằng hoặc sụn chêm.
Đau vai và hông
Vai và hông là các khớp linh hoạt, nhưng cũng rất dễ quá tải nếu người tập chỉ chú trọng độ mở mà bỏ qua sự ổn định. Những chấn thương này thường không xuất hiện ngay lập tức, mà tích lũy dần qua thời gian.
Người mới tập yoga có dễ bị chấn thương không?
Câu trả lời là: có, nếu thiếu nền tảng tập luyện.
Người mới tập yoga thường gặp ba rủi ro lớn. Thứ nhất là chưa hiểu cơ thể mình: đâu là giới hạn, đâu là điểm yếu, đâu là vùng cần bảo vệ. Thứ hai là dựa vào hình thức bên ngoài để đánh giá tư thế đúng – sai, thay vì cảm nhận bên trong. Thứ ba là tâm lý cố gắng, muốn làm “đẹp”, muốn theo kịp lớp, muốn chứng minh khả năng.
Yoga, trong bản chất, không dành cho sự so sánh. Nhưng khi người tập chưa được hướng dẫn đúng cách, việc so sánh gần như không thể tránh khỏi, và đó chính là mảnh đất màu mỡ cho chấn thương.
Khi nào là “giãn tốt”, khi nào là dấu hiệu chấn thương?
Một trong những kỹ năng quan trọng nhất để tập yoga an toàn là phân biệt giữa cảm giác kéo giãn và cảm giác đau tổn thương. Kéo giãn là cảm giác lan tỏa, có thể chịu được, thường giảm dần khi giữ tư thế ổn định. Đau tổn thương thường sắc, nhói, hoặc âm ỉ kéo dài sau buổi tập, kèm theo cảm giác yếu, mất kiểm soát.
Cơ thể luôn gửi tín hiệu. Vấn đề là chúng ta có đủ tĩnh để lắng nghe hay không. Khi tín hiệu bị bỏ qua nhiều lần, chấn thương trở thành cách duy nhất để cơ thể buộc chúng ta dừng lại.
Tập yoga sai cách nguy hiểm ở điểm nào?
Tập yoga sai cách không chỉ gây tổn thương cơ học, mà còn ảnh hưởng đến hệ thần kinh. Khi cơ thể liên tục bị đẩy vượt ngưỡng an toàn, hệ thần kinh học cách co rút và phòng vệ. Điều này khiến người tập ngày càng căng cứng hơn, dù bề ngoài có vẻ dẻo dai.
Đây là nghịch lý mà nhiều người gặp phải: tập yoga để thư giãn, nhưng lại sống trong trạng thái căng thẳng nhiều hơn.
Bị chấn thương có nên tiếp tục tập yoga không?
Nhiều người khi bị chấn thương rơi vào hai thái cực: hoặc bỏ hẳn yoga, hoặc cố gắng tập tiếp với niềm tin rằng yoga sẽ “chữa lành tất cả”. Thực tế, yoga có thể hỗ trợ phục hồi, nhưng chỉ khi được điều chỉnh phù hợp. Đây là lúc các phương pháp mang tính trị liệu và phục hồi sâu, như Yin Yoga hoặc yoga phục hồi, phát huy vai trò.
Thay vì kéo giãn mạnh, các hình thức này tập trung vào:
- Giảm kích thích hệ thần kinh
- Tạo cảm giác an toàn cho cơ thể
- Khôi phục khả năng cảm nhận và tự điều chỉnh
Phục hồi không phải là quay lại tập như cũ, mà là học lại cách lắng nghe cơ thể từ đầu.
Giải phẫu học: Nền tảng để tập yoga an toàn
Một điểm chung ở những người tập yoga lâu dài nhưng không chấn thương là họ hiểu – hoặc được hướng dẫn hiểu – về giải phẫu học trong yoga. Hiểu cấu trúc xương, hướng vận động tự nhiên của khớp, sự khác biệt cơ thể giữa người này và người khác giúp người tập không rơi vào việc “bắt chước hình dáng”.
Yoga không phải là sao chép tư thế. Yoga là quá trình điều chỉnh tư thế cho phù hợp với cơ thể thật của mình.
Tập yoga an toàn: Bắt đầu lại từ sự khiêm tốn
Điều nghịch lý là: để tập yoga lâu dài và không chấn thương, người tập cần học cách đi chậm hơn, làm ít hơn, và chấp nhận giới hạn hiện tại. An toàn trong yoga không đến từ việc tránh mọi thử thách, mà đến từ sự hiểu biết, kiên nhẫn và khả năng dừng lại đúng lúc. Khi cơ thể cảm thấy được tôn trọng, nó sẽ tự mở ra theo cách tự nhiên và bền vững.
Kết luận: Yoga là con đường dài, không phải cuộc đua ngắn
Tập yoga bị chấn thương không phải là dấu chấm hết, mà có thể trở thành điểm khởi đầu cho một mối quan hệ lành mạnh hơn với cơ thể. Khi chấn thương xảy ra, đó là lời nhắc rằng đã đến lúc thay đổi cách tiếp cận. Yoga, khi được thực hành đúng, không đưa con người vượt qua giới hạn bằng sức ép, mà giúp họ hiểu và sống cùng giới hạn đó một cách thông minh. Và chính từ sự hiểu biết ấy, sự chữa lành thật sự mới bắt đầu.
Hẹn gặp lại tại Học viện Yoga Quốc tế TPY
