Trong hành trình Yoga, có những bài thực hành được lặp lại mỗi ngày đến mức quen thuộc. Các chuỗi Chào Mặt Trời (Surya Namaskar) là một trong số đó. Với người mới, họ xem đây là chuỗi khởi động. Tuy nhiên, trong Yoga truyền thống, nó còn mang ý nghĩa sâu sắc nhiều hơn thế. Thực tế, đây không chỉ là chuỗi động tác liên hoàn mà là một hệ thống thực hành hoàn chỉnh. Và khi được hiểu và thực hành đúng, nó trở thành nền móng vững chắc cho cả quá trình rèn luyện và chuyển hóa.
Chào Mặt Trời trong nền móng Yoga truyền thống?
Trong tiếng Phạn, Surya nghĩa là Mặt Trời, Namaskar là cúi mình tôn kính. Và trong Yoga, Mặt Trời không chỉ đại diện cho ánh sáng vật lý, mà nó còn mang biểu trưng thiên liêng của:
- Nguồn năng lượng sống (Prana)
- Ý thức tỉnh thức
- Sự vận hành đều đặn của tự nhiên
Chính vì những ý nghĩa đó, Chào Mặt Trời trong yoga được xem như một nghi thức chuyển động, giúp người tập kết nối lại với nhịp sinh học tự nhiên của cơ thể, đánh thức năng lượng và đưa tâm trí về trạng thái hiện diện. Không giống với luyện tập các tư thế rời rạc, Surya Namaskar lại nhấn mạnh tính liên tục đồng thời đặt mỗi chuyển động luôn được dẫn dắt bởi hơi thở và cũng chính sự kết hợp này giúp tạo nên chiều sâu đặc trưng.
Cấu trúc chung của các chuỗi Chào Mặt Trời
Xét về mặt cấu trúc, một vòng Chào Mặt Trời tiêu chuẩn sẽ bao gồm hai chu kỳ:
- Một chu kỳ bắt đầu bằng chân phải
- Một chu kỳ bắt đầu bằng chân trái
Cách sắp xếp này phản ánh nguyên lý cân bằng trong Yoga. Việc luân phiên hai bên giúp:
- Cân bằng hệ cơ và khớp
- Hạn chế lệch trục vận động
- Hỗ trợ hệ thần kinh hoạt động hài hòa
Chuỗi Chào Mặt Trời cơ bản – 12 tư thế nền tảng
Chuỗi 12 tư thế Chào Mặt Trời là phiên bản truyền thống và phổ biến nhất, thường xuất hiện trong Hatha Yoga. Chuỗi này không chỉ mang tính vận động, mà còn được xem như một vòng chuyển hóa năng lượng, phản ánh chu trình tự nhiên của sự sống: bắt đầu – mở rộng – thu lại – trở về tĩnh lặng.
12 tư thế bao gồm:
- Trái Núi (chắp tay)
- Vươn người ra sau
- Gập người
- Kị sĩ
- Tấm Ván hoặc Chó Úp Mặt
- Hạ 8 điểm chạm sàn
- Rắn Hổ Mang
- Chó Úp Mặt
- Kị sĩ (bên còn lại)
- Gập người
- Vươn người
- Trái Núi
Khi thực hành chậm rãi và có ý thức, chuỗi này giúp người tập:
- Nhận diện hơi thở
- Quan sát phản ứng của cơ thể
- Phát triển sự tinh tế trong chuyển động
Chính vì vậy, chuỗi 12 tư thế thường được xem là nền móng cho mọi biến thể Chào Mặt Trời về sau.
Sự đa dạng của các chuỗi Chào Mặt Trời trong Yoga
Các chuỗi chào Mặt Trời để nhắc nhở rằng, 12 tư thế chào mặt trời cơ bản chưa phải là một chuỗi cố định duy nhất. Cụ thể, tùy theo các trường phái Yoga hay mục đích luyện tập và dựa trên thể trạng người tập mà Surya Namaskar được phát triển thành nhiều chuỗi khác nhau, từ nền tảng cơ bản đến nâng cao.
Mỗi một chuỗi được phát triển sẽ mang một trọng tâm riêng, có chuỗi nhấn mạnh sự ổn định và căn chỉnh, có chuỗi tập trung vào sức mạnh, nhịp thở hoặc sức bền. Việc hiểu rõ các chuỗi Chào Mặt Trời sẽ giúp người tập lựa chọn cách thực hành phù hợp để từng bước xây dựng nền tảng vững chắc cho hành trình Yoga lâu dài. Dưới đây là một số chuỗi biến thể:
Surya Namaskar A | Xây dựng & duy trì sự ổn định
Surya Namaskar A – hay chuỗi Chào Mặt Trời A là một chuỗi quen thuộc trong thực hành Ashtanga Yoga và trong nhiều lớp Vinyasa hiện đại.
Đặc điểm của Surya Namaskar A
Nếu so với chuỗi 12 tư thế, chuỗi Surya Namaskar A được đánh giá là:
- Tinh gọn hơn
- Các chuyển động trong chuỗi nối tiếp liên tục hơn
- Chuỗi tập trung nhấn mạnh mối liên kết giữa hơi thở và vùng trung tâm
Tính ứng dụng
Với những đặc điểm như trên, chuỗi chuỗi Chào Mặt Trời A thường được sử dụng trong luyện tập nhằm mục đích:
- Đánh thức cơ thể nhanh chóng
- Thiết lập nhịp tập đều đặn
- Duy trì sự tập trung xuyên suốt buổi tập
Đặc biệt, đối với những người thực hành lâu dài, Surya Namaskar A là lựa chọn hiệu quả giúp xây dựng mối quan hệ vững chắc giữa hơi thở và các chuyển động.
Surya Namaskar B | Thử thách sức mạnh & sức bền
Chào Mặt Trời B hay chuỗi Chào Mặt Trời cơ bản với 12 tư thế. Đây là tư thế mở rộng chuỗi A bằng cách bổ sung vào chuỗi các tư thế mang tính thử thách cao hơn, đó là 2 tư thế:
- Tư thế Cái Ghế
- Tư thế Chiến Binh I
Tính ứng dụng
Bổ sung thêm 2 tư thế tập trung vào đôi chân và tất nhiên chuỗi này ngoài các tác động như ở chuỗi A thì chuỗi này sẽ có sự đòi hỏi nhiều hơn về:
- Tập trung sức mạnh đôi chân
- Nhấn vào sự ổn định của cột sống
- Đồng thời phát triển khả năng duy trì hơi thở khi cường độ tăng cao
Surya Namaskar B không chỉ là chuỗi tập luyện giúp rèn luyện thể lực, mà còn có tác dụng giúp người tập học được cách giữ sự tỉnh thức ngay cả khi cơ thể trong tình trạng mệt mỏi.
Chào Mặt Trời C và một số biến thể chào mặt trời theo trường phái
Ngoài hai chuỗi Chào Mặt Trời được nêu trên vẫn còn có nhiều biến thể Chào Mặt Trời khác, cơ bản vẫn dựa trên nền tảng 12 tư thế truyền thống nhưng tùy vào mức độ, mục đích hoặc tùy vào trường phái mà được xây dựng ra.
Biến thể Chào Mặt Trời C
Surya Namaskar C cũng là một biến thể từ Surya Namaskar nhưn nó mang sự linh hoạt hơn, điểm nổi bật của biến thể này ở chỗ nó thường được giữ lại ở tư thế Hạ 8 điểm chạm sàn, chính vì lý do này, Chào Mặt Trời C được xem là chuỗi phù hợp cho những người ưu tiên tính truyền thống đồng thời muốn tạo sự an toàn cho vùng vai.
Biến thể theo trường phái yoga tùy chỉnh
Bên cạnh A, B, C thì với mỗi trường phái Yoga, các Huấn luyện viên có thể phát triển ra những chuỗi Chào Mặt Trời riêng nhằm phục vụ mục đích thực hành khác nhau nhưng cơ bản vẫn dựa trên chuỗi truyền thống, chẳng hạn như:
- Iyengar Yoga, các chuỗi chào mặt trời sẽ chú trọng căn chỉnh và giữ thế
- Sivananda Yoga lại nhấn mạnh hơi thở sâu và nhịp chậm
- Chuỗi dành cho mẹ bầu cũng sẽ được điều chỉnh để đảm bảo an toàn
- Chuỗi chào Mặt Trăng (Chandra Namaskara) mang tính làm mát, cân bằng hệ thần kinh
Chính sự đa dạng này cho thấy Chào Mặt Trời không phải một công thức cố định, mà đó là một hệ thống mở, một nền tảng không có ràng buộc và để xây dựng nó, người tập cần được thực hành với sự hiểu biết và linh hoạt.
108 vòng Chào Mặt Trời | Từ thực hành đến nghi thức
Trong Yoga, khi bạn bước đến mức độ thực hành sâu hơn, lúc này, con số 108 vòng Chào Mặt Trời sẽ không còn đơn thuần là bài tập thể lực nữa, lúc này, nó tự nhiên đã trở thành một nghi thức mang tính chuyển hóa, và thường được các Yogi thực hiện vào những thời khắc thiêng liêng như:
- Thời điểm chuyển giao giữa các mùa trong năm.
- Thời điểm cuối năm – đầu năm
- Nó cũng được thực hiện vào những dấu mốc quan trọng trong đời sống
Góc nhìn chuyên môn
Dưới góc nhìn chuyên môn, việc lặp lại chuỗi nhiều lần được xem là mang đến nhiều giá trị, nó giúp người tập:
- Nhận diện rõ giới hạn của cơ thể
- Giúp họ vững vàng hơn khi đối diện với sự mệt mỏi và dao động nội tâm
- Nuôi dưỡng sự kiên nhẫn và tính kỷ luật qua từng vòng thực hành
Trong trạng thái đó, Chào Mặt Trời trở thành một hình thức thiền động, nơi mà ở đó mỗi vòng tập là một cơ hội đưa người thực hành quay về với hơi thở và sự hiện diện tỉnh thức.
Xem thêm: Hành trình 108 vòng Chào Mặt Trời tại TPY
Góc nhìn dài hạn
Chào Mặt Trời khi được thực hành đều đặn và đúng cách, nó mang lại giá trị vượt xa phạm vi thể chất. Chuỗi tập này được đành giá là có thể giúp người tập:
- Xây dựng nền tảng an toàn cho Asana
- Giúp duy trì sự ổn định của tâm trí
- Hỗ trợ phát triển mối quan hệ tinh tế giữa tâm trí và cơ thể
Cũng chính vì những góc nhìn tổng quan trên đây mà trong Yoga, Chào Mặt Trời thường được xem là những “bài học đầu tiên” khi bước vào hành trình và cũng là bài học kéo dài suốt đời của một Yogi.
Kết luận
Chào Mặt Trời (Surya Namaskar) được xem là nền móng của thực hành Yoga. Khi được hiểu đúng, Chào Mặt Trời sẽ không chỉ là chuỗi vận động mà là một con đường thực hành, nơi cơ thể được nuôi dưỡng, tâm trí được làm dịu và ý thức được mở rộng từng chút một. Hãy biết rằng: “Giá trị của Chào Mặt Trời không nằm ở số vòng nhiều hay ít, mà ở chất lượng của từng hơi thở và sự hiện diện trong từng chuyển động”. Hẹn gặp lại tại Học viện Yoga Quốc tế TPY trong 108 vòng Chào Mặt Trời
