Nhịp sống nhanh khiến tình trạng căng thẳng, lo âu,… ngày càng phổ biến. Tình trạng kéo dài sẽ khiến con người mất kết nối, họ dễ cáu gắt, buồn bã,.. dù bên ngoài mọi việc vẫn ổn. Nếu tình trạng này tiếp diễn sẽ kéo theo nhiều vấn đề liên quan đến hệ thần kinh, hormone và nhịp sinh học,… và việc tìm kiếm giải pháp dần trở nên cấp thiết. Trước nhu cầu đó, yoga giúp cải thiện tâm trạng xuất hiện và được tìm đến như một giải pháp mới hiệu quả thông qua tác động trực tiếp vào gốc rễ một cách tự nhiên & bền vững.
Giải pháp tự nhiên giúp cân bằng tinh thần giữa nhịp sống nhiều áp lực
Nhịp sống đã ảnh hưởng đến tâm trạng như thế nào?
Con người trong thời buổi này thường tự thôi miên mình rằng: “phải mạnh mẽ, tích cực và luôn sẵn sàng tiến về phía trước”. Tuy nhiên, đi sau những nụ cười xã giao hay những thành tích công việc,… thứ họ đạt được không phải hạnh phúc mà cảm giác xuất hiện là đôi lúc tâm trạng chùng xuống không rõ nguyên nhân, đôi khi xuất hiện những cơn lo âu hoặc những đêm trằn trọc…
Áp lực công việc, kỳ vọng xã hội, sự kết nối liên tục qua thiết bị điện tử cùng thời gian nghỉ ngơi hạn chế vô tình đặt hệ thần kinh luôn trong trạng thái căng thẳng.
Những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến tâm trạng
Tâm trạng không tự nhiên thay đổi thất thường. Phía sau mỗi lần cáu gắt, buồn bã hay mệt mỏi kéo dài đều có những nguyên nhân sinh lý và tâm lý nhất định. Chính việc đi sâu vào gốc rễ, hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp chúng ta chủ động chăm sóc bản thân thay vì chỉ cố gắng “chịu đựng”. Dưới đây là một số yếu tố được xem có sự ảnh hưởng rõ ràng nhất đến tâm trạng:
Căng thẳng kéo dài và cortisol
Khi cơ thể đối mặt với áp lực liên tục, hệ thần kinh sẽ kích hoạt phản ứng “chiến đấu hoặc bỏ chạy”. Lúc này, một lượng lớn hormone cortisol và adrenaline được tiết nhằm giúp cơ thể ứng phó với nguy hiểm. Đương nhiên, vấn đề sẽ không có gì nếu cơ thể không nhầm lẫn giữa nguy hiểm thật và áp lực công việc. Và khi Stress kéo dài, cortisol luôn ở mức cao lại gây ra vấn đề. Khiến:
- Bạn dễ cáu gắt hoặc nhạy cảm quá mức
- Xuất hiện tình trạng lo âu nhẹ nhưng kéo dài
- Mất ngủ
- Giảm khả năng tập trung
- Cảm giác kiệt sức dù không làm việc quá sức
Nếu vẫn không được điều chỉnh, trạng thái này khiến tâm trạng luôn ở mức căng thẳng nền dần về sau sẽ khiến bạn khó trở về trạng thái thư giãn tự nhiên.
Thiếu ngủ & rối loạn nhịp sinh học
Giấc ngủ có một vai trò cực kỳ quan trọng trong việc tái tạo hệ thần kinh và cân bằng hormone. Khi bị mất ngủ, ngủ không đủ giấc hoặc ngủ chập chờn sẽ khiến:
- Serotonin giảm
- Dopamine mất cân bằng
- Cortisol tăng cao vào buổi sáng
Hậu quả của việc này là bạn có thể sẽ có cảm thấy buồn vô cớ, thiếu động lực,… Lâu dài, việc này khiến bạn khó kiểm soát cảm xúc cá nhân hoặc nặng hơn là những phản ứng quá mức dù đó chỉ là những vấn đề nhỏ.
Ít vận động
Cơ thể con người được thiết kế để chuyển động. Những việc làm hiện đại thường phải ngồi lâu, chính việc ngồi lâu, ít vận động sẽ dẫn đến việc:
- Lưu thông máu kém
- Giảm sản sinh endorphin
- Hệ thần kinh trở nên ì trệ
Điều này khiến tâm trạng dễ chùng xuống, thiếu sinh khí và cảm giác trì trệ kéo dài. Vấn đề này thường xuất hiện ở những người làm việc trí óc, dân văn phòng.
Mất kết nối với cơ thể
Đây là vấn đề phổ biến nhất hiện tại, rất nhiều người sống chủ yếu trong suy nghĩ mà quên cảm nhận cơ thể. Họ luôn gồng để làm việc mà gần như bỏ qua mọi tín hiệu cầu cứu mà cơ thể phát ra. Chính việc không lắng nghe này đã khiến:
- Căng thẳng bị tích tụ ngày một nhiều
- Cảm xúc bị dồn nén
- Hơi thở trở nên nông và nhanh
Cùng với sự mất kết nối, cảm xúc cũng khó được giải tỏa,… lâu dần khiến tâm trạng dễ rơi vào trạng thái mất cân bằng.
Yoga giúp cải thiện tâm trạng dựa trên nguyên lý nào
Được biết đến như một bộ môn tập luyện thể chất, Yoga lại không chỉ đơn thuần chỉ là vận động thể chất. Điều này xuất phát từ bản chất của yoga, bộ môn này là sự hợp nhất giữa 3 phần là: cơ thể – hơi thở – tâm trí. Cũng chính nhờ vào sự kết nối này tạo nên những tác động sâu sắc lên hệ thần kinh và cảm xúc. Cụ thể:
Yoga điều hòa hệ thần kinh
Tập Yoga giúp kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm – Khu cực phụ trách cho trạng thái nghỉ ngơi và phục hồi. Khi thực hành yoga, bạn sẽ cảm nhận được:
- Nhịp tim dần chậm lại
- Hơi thở dần sâu hơn
- Cơ bắp được thả lỏng
Thông qua tập luyện tư thế, Yoga điều hòa hệ thần kinh giúp đưa cơ thể thoát khỏi trạng thái căng thẳng nền và cho phép tâm trí dịu lại. Khi hệ thần kinh được cân bằng kéo theo tâm trạng cũng trở nên ổn định hơn.
Giảm tiết hormone căng thẳng
Nhiều nghiên cứu chứng minh rằng việc kiên trì thực hành yoga đều đặn sẽ giúp kiểm soát mức tiết cortisol. Và khi hormone căng thẳng hạ xuống, bạn sẽ cảm nhận được:
- Cảm giác lo âu giảm
- Giấc ngủ cải thiện
- Tâm trạng ít dao động
Đây là lý do yoga giúp cải thiện tâm trạng theo hướng bền vững thay vì chỉ tạo hiệu ứng tạm thời.
Tăng sinh hormone hạnh phúc
Tập Yoga đều đặn giúp cơ thể tăng cường sản sinh các hormone có lợi, điển hình:
- Serotonin – Giúp tạo cảm giác hài lòng
- Dopamine – Giúp tạo động lực
- Endorphin – Giảm đau và tạo cảm giác dễ chịu
Sự gia tăng tự nhiên của các hormone thông qua luyện tập sẽ giúp tâm trạng nhẹ nhàng hơn mà không cần phụ thuộc vào kích thích bên ngoài.
Kết nối cơ thể & hơi thở
Hơi thở được xem là cầu nối giữa cơ thể và tâm trí. Tập trung vào hơi thở khi luyện tập giúp bạn:
- Nhận diện cảm xúc rõ ràng hơn
- Giảm phản ứng bốc đồng, khống chế được cảm xúc
- Tăng khả năng tự điều chỉnh
Yoga là cách giúp bạn quay về hiện tại, thay vì bị cuốn vào suy nghĩ tiêu cực.
Khi nào nên tập Yoga cải thiện tâm trạng
Là một phương pháp đang rất phổ biến với ưu điểm dễ thực hiện, không yêu cầu cao về hình thức và phù hợp với hầu hết mọi thành phần người tập, hãy cân nhắc thử thực hành yoga nếu cảm nhận thấy:
- Mình rất dễ cáu gắt dù không có lý do lớn
- Đôi khi có cảm giác trống rỗng nhẹ kéo dài
- Bạn mệt mỏi dù ngủ nghỉ đủ giờ
- Bạn khó tập trung
- Xuất hiện tình trạng lo âu ở mức độ nhẹ
- Tâm trạng thay đổi thất thường
Những dấu hiệu này cho thấy hệ thần kinh đang gặp vấn đề và nó cần được điều hòa cũng như là một tín hiệu để báo với bạn rằng cơ thể cần được chăm sóc đúng cách và yoga cải thiện cảm xúc được xem là khá phù hợp để thử.
7 bài tập yoga cải thiện tâm trạng hiệu quả
Nếu bạn mới bắt đầu và bạn muốn trải nghiệm Yoga một cách an toàn nhất, dưới đây là một số bài tập yoga nhẹ nhàng, phù hợp bạn có thể thực hành tại nhà. Hãy thử ngay nhé!
1. Tư thế Em Bé
Tư thế dễ thực hiện giúp cơ thể thư giãn sâu và tạo cảm giác an toàn. Chỉ cần thực hiện và giữ tư thế từ 1 – 3 phút, kết hợp với hơi thở chậm và đều, bạn sẽ cảm nhận được sự khác biệt!
Xem thêm: Tư thế em bé
2. Tư thế Cây Cầu
Là một tư thế thuộc nhóm tư thế mở ngực, kích thích tuần hoàn và tăng năng lượng tích cực. Thực hiện và giữ tư thế 30 – 60 giây, lặp lại 2 – 3 lần.
Xem thêm: Tư thế cây cầu
3. Tư thế Gác Chân Lên Tường
Gác chân lên tường giúp dồn trọng tâm về phần thân trên, hiệu quả giúp giảm mệt mỏi đồng thời thư giãn hệ thần kinh. Đây là một tư thế yoga giúp ngủ ngon và sâu hơn, khuyến khích thực hành tư thế khoảng 5 – 10 phút trước khi ngủ.
Xem thêm: Tư thế gác chân lên tường
4. Tư thế Chiến Binh II
Nhóm tư thế giúp tăng sự vững vàng và tự tin đồng thời giúp giải phóng năng lượng bị ứ đọng.
Xem thêm: Các tư thế chiến binh
5. Chuỗi Chào Mặt Trời nhẹ
Chuỗi Chào mặt trời là một chuỗi tập rất phổ biến trong Yoga với nhiều lợi ích mang tính toàn diện nhờ vào nguyên lý tăng lưu thông máu và kích hoạt endorphin. Nếu là người mới, bạn có thể cân nhắc thực hiện 3 – 5 vòng chậm rãi.
Xem thêm: Tư thế chào mặt trời
6. Thở bụng sâu (Pranayama)
Hơi thở được xem là gốc rễ của sự sống và kết nối. Thực hành hít vào 4 giây – giữ 2 giây – thở ra 6 giây. Cứ như vậy, lặp lại 5 – 10 phút sẽ giúp làm dịu hệ thần kinh.
Xem thêm: Tầm quan trọng của hơi thở
7. Thiền ngắn 5 phút
Đôi khi chỉ cần ngồi yên, tập trung vào hơi thở và sự phục hồi đã bắt đầu từ khoảnh khắc ấy. Khi suy nghĩ xuất hiện, nhẹ nhàng quay lại với nhịp thở.
Xem thêm: Thiền định là gì?
Tập bao lâu thì Yoga giúp cải thiện tâm trạng?
Có rất nhiều người, có thể là mới tập hoặc chưa từng tập đặt câu hỏi rằng khi nào sẽ thấy được hiệu quả. Theo khảo sát về chuyên môn và thực hành Yoga, mọi sự tập luyện đều có hồi đáp, chỉ có điều là có đủ để bạn nhìn thấy hay không, một số người:
- Sau một buổi tập: Họ đã cảm thấy được nhẹ nhõm tức thời
- Sau 2 – 4 tuần: Họ cảm nhận được giấc ngủ và mức độ căng thẳng đã cải thiện rõ
- Sau 2 – 3 tháng: Họ thấy tâm trạng ổn định hơn, những phản ứng cảm xúc tiêu cực giảm đi và họ khống chế được nó
Không có sự khẳng định nào chắc chắn, sự thay đổi sẽ đến từ tính đều đặn chứ không phải cường độ cao. Nhiều người đã trải nghiệm và khẳng định điều đó.
Tập yoga cải thiện cảm xúc cần lưu ý gì?
Yoga là hành trình nuôi dưỡng, không phải giải pháp cấp tốc. Hãy tập yoga một cách thoải mái nhất:
- Không tập quá sức
- Ưu tiên hơi thở hơn hình thức
- Tập đều 3–5 buổi/tuần
- Kết hợp ngủ đủ và ăn uống lành mạnh
- Không kỳ vọng thay đổi ngay lập tức
Ai nên tập yoga cải thiện tâm trạng?
Không phải đến khi cảm xúc quá tải mới cần tìm đến sự điều chỉnh. Thực tế, bất kỳ ai đang cảm thấy tâm trạng dao động, thiếu năng lượng hoặc thường xuyên căng thẳng đều có thể cân nhắc thực hành yoga như một phương pháp chăm sóc tinh thần chủ động. Phương pháp này đặc biệt phù hợp cho:
- Người làm việc áp lực cao
- Người hay lo âu nhẹ
- Người mất ngủ
- Nhân viên văn phòng
- Phụ nữ trong giai đoạn tiền kinh nguyệt
- Người muốn chăm sóc sức khỏe tinh thần tự nhiên
Yoga & hành trình chăm sóc sức khỏe tinh thần
Đầu tiên, bạn phải hiểu rằng Yoga không thay thế điều trị chuyên sâu khi có rối loạn tâm lý nghiêm trọng. Tuy nhiên, yoga là phương pháp hỗ trợ mạnh mẽ giúp:
- Tăng khả năng tự điều chỉnh cảm xúc
- Giảm phụ thuộc vào kích thích bên ngoài
- Nuôi dưỡng sự an ổn nội tại
Yoga đến thời điểm hiện tại được đánh giá là cách chăm sóc sức khỏe tinh thần bền vững và lâu dài.
Tâm trạng ổn định bắt đầu từ sự cân bằng bên trong
Tâm trạng không ổn định không có nghĩa bạn yếu đuối mà chỉ là dấu hiệu cho thấy cơ thể và hệ thần kinh đang quá tải. Thay vì ép mình phải vui, hãy tạo môi trường để cơ thể tự điều chỉnh. Yoga giúp cải thiện tâm trạng không bằng cách ép buộc cảm xúc, mà thông qua tập luyện giúp bạn tái lập cân bằng giữa cơ thể – hơi thở – tâm trí.
Khi hệ thần kinh dịu lại, lượng hormone tiết ra cũng ổn định đồng thời sự hiện diện được nuôi dưỡng đẩy tâm trạng đến trạng thái tự nhiên của sự bình an. Học viện Yoga Quốc tế TPY mong rằng qua những chia sẻ này, bạn sẽ hiểu hơn về yoga cũng như cách yoga cải thiện cảm xúc cho một cuộc sống bình an.
